İşten Çıkarılan İşçinin Hakları Nelerdir?

İşten çıkarılan bir işçi yalnızca kıdem ve ihbar tazminatı değil; şartlarına göre işe iade, ödenmemiş maaş, fazla mesai, tatil ücretleri, prim ve kullanılmamış yıllık izin ücretini de talep edebilir. Hangi hakların doğacağı çalışma süresine, sözleşmenin türüne ve işten çıkarılma nedenine bağlıdır.

Kıdem ve İhbar Tazminatını Kimler Alabilir?

Kıdem tazminatı için kural olarak aynı işverene bağlı en az bir yıl çalışma ve tazminata hak kazandıran bir fesih nedeni gerekir. İşverenin “haklı nedenle çıkarıldınız” demesi veya SGK çıkış kodu yazması, bu nedenin gerçekten oluştuğunu tek başına kanıtlamaz. İhbar tazminatı ise belirsiz süreli sözleşmenin olağan feshinde, kanuni bildirim süresine uyulmadığında gündeme gelir. Kıdeme göre bu süreler 6 aydan az çalışmada 2 hafta; 6 ay–1,5 yılda 4 hafta; 1,5–3 yılda 6 hafta; 3 yılı aşan çalışmada 8 haftadır. Haklı nedenle derhal fesihte ihbar tazminatı koşulları farklıdır.

İşveren Gerekçesiz veya Savunma Almadan İşten Çıkarabilir mi?

İş güvencesi kapsamındaki işçiler için işverenin geçerli bir fesih nedeni göstermesi gerekir. Bu kapsamda genel olarak işyerinde en az 30 çalışan, işçide en az 6 aylık kıdem ve belirsiz süreli sözleşme aranır; yer altı işlerinde 6 aylık kıdem şartı uygulanmaz. Fesih bildirimi yazılı olmalı ve nedeni açıkça belirtilmelidir. Davranış veya performans gerekçeli fesihlerde kural olarak işçinin savunması alınır; İş Kanunu’nun 25/II maddesindeki haklı fesih halleri ayrıdır. “Performans düşüklüğü” iddiasında ölçütler ve dayanak kayıtlar önemlidir.

İşe İade İçin Ne Kadar Sürem Var?

İş güvencesi kapsamında olup geçerli bir neden olmadan çıkarılan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmalıdır. Anlaşma olmazsa son tutanak tarihinden itibaren 2 hafta içinde dava açılabilir. İşe iade kararı kesinleştiğinde işçinin süresi içinde işverene başvurması gerekir. İşveren işe başlatmazsa 4–8 aylık ücret tutarında tazminat; ayrıca koşulları varsa en çok 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar söz konusu olabilir.

İşten Çıkarılınca Ödenmeyen Maaş, Mesai ve Kullanılmayan İzinler Ne Olur?

İşten çıkarılamk veya çıkmak daha önce kazanılan alacakları ortadan kaldırmaz. Ödenmeyen maaş, fazla mesai, hafta tatili, bayram/genel tatil ücretleri ve hak edilmiş primler, koşulları varsa istenebilir. Hak kazanılıp kullanılmamış yıllık izinler iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşür; işçi başka tazminat alamasa bile bu alacağı bulunabilir.

SGK Çıkış Kodu veya İmzaladığım Belge Haklarımı Bitirir mi?

SGK çıkış kodu tek başına fesih nedenini kesinleştirmez; fesih yazısı, tutanak, yazışma ve diğer deliller birlikte değerlendirilir. İşten ayrılırken imzalanan ibranamenin de her durumda geçerli olduğu söylenemez. İçeriğini anlamadığınız veya boş bir belgeyi imzalamayın; iş sözleşmenizi, fesih yazınızı, bordrolarınızı, banka ve SGK kayıtlarınızı, izin belgelerinizi ve hukuka uygun biçimde elinizdeki yazışmaları saklayın.

İşten Çıkarıldıktan Sonra İlk Ne Yapmalıyım?

Fesih yazısını ve SGK çıkış kodunu kontrol edin; çalışma sürenizi, ödenmeyen ücretlerinizi, fazla mesainizi ve kullanılmamış izinlerinizi belirleyin. İşe iade ihtimali varsa 1 aylık arabuluculuk süresini kaçırmadan durumunuzu değerlendirin. Her hak, işten çıkarmanın nedeni ve somut deliller ışığında ayrı ayrı incelenir.

Sık Sorulan Sorular

Esenler, İstanbul’da İş Hukuku

Tuğluk Hukuk & Danışmanlık, İstanbul Esenler’deki hukuk bürosunda iş sözleşmesinin feshi ve işçilik alacaklarından kaynaklanan uyuşmazlıklar kapsamında hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktadır.

İşten çıkarılma, işe iade, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, ücret ve yıllık izin alacakları ile haklı veya geçerli fesih iddialarında her dosyanın kendi olayları ve delilleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

Özellikle iş sözleşmesi kısa süre önce sona ermişse, işe iade bakımından kanunda öngörülen sürelerin geçirilmemesi açısından fesih belgelerinin zamanında incelenmesi önemlidir.

Av. Nureddin Tuğluk

Tuğluk Hukuk & Danışmanlık

Esenler / İstanbul